Sloop de boekenkast!
(en red het auteursportret)

Laten we eerlijk zijn: de gemiddelde auteursfoto lijdt aan visuele bloedarmoede.

Man of vrouw. Armen over elkaar. Een voorzichtige glimlach. Op de achtergrond een wazig gemaakte boekenkast, voor het geval iemand vergeten was dat schrijvers boeken schrijven.

Het resultaat is meestal keurig. Professioneel zelfs.

Maar ook volstrekt inwisselbaar.

Dat is jammer. Want een schrijver verkoopt geen kwartaalcijfers. Een schrijver verkoopt een wereld.

Ooit begrepen we dat beter.

Neem de romantici. Lord Byron liet zich niet fotograferen, maar als hij dat had gekund, had hij waarschijnlijk geweigerd om voor een boekenkast te gaan staan. Die generatie begreep de kracht van beeldvorming. Een openvallende kraag, een dramatische pose, een woest landschap op de achtergrond. Subtiel was het allemaal niet, maar je wist wel direct met wat voor persoon je te maken had.

De boodschap was helder: dit is niet zomaar iemand. Dit is een schrijver.

Onderweg zijn we dat een beetje kwijtgeraakt.

Veel moderne auteursfoto’s laten zien hoe iemand eruitziet, maar zelden welk verhaal er wordt verteld. Terwijl juist daar het interessante deel begint.

En dat geldt niet alleen voor schrijvers.

Ook kunstenaars, muzikanten, makers en mensen met een eigen verhaal worden vaak platgeslagen tot een nette foto. Herkenbaar. Bruikbaar. Veilig. Maar zelden onvergetelijk.

Een goed portret hoeft niet letterlijk te vertellen waar iemands werk over gaat. Niemand verwacht een thrillerschrijver met een bebloed mes, een sciencefictionschrijver in een aluminium ruimtepak of een muzikant die dramatisch tegen een oude piano leunt.

Maar een portret mag best iets verraden.

Iets van de sfeer.

Iets van het karakter.

Iets van de wereld die achter iemand schuilgaat.

Wanneer ik met een schrijver, kunstenaar, muzikant of maker werk, ben ik daarom minder geïnteresseerd in hoe iemand glimlacht en meer in de vragen die daarachter liggen.

Welk verhaal wordt hier verteld?

Hoe wil iemand gezien worden?

En misschien nog belangrijker: hoe wil iemand níét gezien worden?

De camera komt pas daarna.

Want het sterkste beeld ontstaat meestal niet uit een pose, maar uit een idee.

Schrijvers verdienen iets beters dan nog een auteursfoto voor een muur vol boeken.

Makers verdienen iets beters dan een keurig beeld dat niemand onthoudt.

Ze verdienen een portret dat aanvoelt als het ongeschreven eerste hoofdstuk van hun verhaal.

Dat is het beeld dat blijft hangen.

Nog voordat de lezer de achterflap heeft omgeslagen.